Vernieuwing borgen in gedrag, rituelen, systemen en intrinsieke beweging
De meeste organisaties weten hoe ze een programma moeten starten. Een kickoff. Een kernteam. Een planning. Een paar inspirerende sessies. De energie stijgt. Mensen voelen dat er iets mogelijk is. En dan komt de echte test: wat gebeurt er als de sessies voorbij zijn? Blijft het nieuwe gedrag leven, of trekt het systeem iedereen langzaam terug naar hoe het altijd ging?
‘Make it Stick’ is de fase waarin we vernieuwing helpen landen in de dagelijkse praktijk. Niet als poster aan de muur, maar als gedrag dat je kunt zien. Als afspraken die helpen. Als rituelen die mensen steeds opnieuw herinneren aan hoe jullie willen werken. Als processen die vernieuwing niet blokkeren, maar mogelijk maken.
Het doel van deze fase
Een vernieuwingscultuur werkt pas echt wanneer nieuw gedrag wordt beloond, ondersteund en gefaciliteerd. Formeel in HR processen, performance, onboarding en operationele afspraken. Informeel in hoe mensen samenwerken, elkaar aanspreken en verhalen delen over wat werkt. Mensen gaan dingen anders doen wanneer ze kunnen, mogen en willen. Het is funest als je mensen uitnodigt tot vernieuwing en het systeem vervolgens zegt: ‘Nee, zo doen we dat hier niet.’.
Maar Make it Stick gaat verder dan vastleggen. Het gaat om een change cultuur waarin geen groot top down transformatieprogramma nodig is om beter te worden. Het streven is een organisatie waarin mensen elke dag nieuwsgierig zijn naar hoe het beter kan dan gisteren. Waar medewerkers niet wachten op een veranderprogramma, maar vanuit intrinsieke motivatie eigenaarschap nemen. Waar leiders richting geven, teams veerkrachtig handelen en iedereen voelt: ik ben, omdat wij zijn.
Het Ubuntu Cultuurprogramma
In deze fase kan het Ubuntu Cultuurprogramma een krachtige vorm krijgen. Ubuntu betekent: ik ben, omdat wij zijn. Voor Future Matterz gaat dat over een organisatie waarin mensen begrijpen dat hun bijdrage nooit losstaat van het grotere geheel. Je bent geen losse functie in een organogram. Je bent onderdeel van een levend systeem van collega’s, klanten, partners en gemeenschappen.
In een Ubuntu Cultuurprogramma onderzoeken we met leiders en medewerkers welk gedrag de onderlinge verbondenheid sterker maakt. Wat betekent eigenaarschap als jouw keuze invloed heeft op het werk van een ander team? Wat betekent succes als je niet alleen je eigen doelen haalt, maar samen de organisatie beter maakt? Wat betekent leiderschap als je niet boven de groep staat, maar ruimte maakt zodat anderen kunnen bijdragen?
Dat kan heel concreet worden. Bijvoorbeeld door teams te laten werken aan een Ubuntu Kompas met vragen als: Wanneer maken wij elkaar groter? Wanneer trekken we ons terug in ons eigen belang? Welke rituelen helpen ons onthouden dat we samen verantwoordelijk zijn? En welk gedrag willen we zo zichtbaar maken dat nieuwe medewerkers het vanaf dag één herkennen?
Wat je na deze fase in handen hebt
Aan het eind van deze fase hebben jullie een concreet leiderschaps en cultuur manifesto met filmbaar gedrag. Niet alleen woorden als ondernemend, verbindend of vernieuwend, maar gedrag dat je letterlijk kunt zien. Bijvoorbeeld: we starten elk project met drie klantverhalen en één experiment dat binnen twee weken getest wordt. Of: we betrekken iemand van buiten onze afdeling voordat we een besluit nemen dat anderen raakt.
Jullie hebben ook rituelen die vernieuwing zichtbaar en sociaal maken. Een wekelijkse ‘wat hebben we geleerd’ ronde. Een maandelijkse story circle waarin succesverhalen en fuck up stories gedeeld worden. Een startvraag in elk overleg die mensen uit de automatische piloot haalt. Een gallery of pride op de gang met voorbeelden van collega’s die de ambitie concreet hebben gemaakt. Dat zijn geen leuke extra’s. Rituelen maken cultuur tastbaar.
Hoe we dit samen doen
We brengen leiders en teams opnieuw bij elkaar om de ervaringen uit experimenten te oogsten. Wat werkte? Wat verraste ons? Waar ontstond energie? Waar trok het systeem ons terug? Wat willen we groter maken, wat moeten we aanpassen en waar nemen we afscheid van?
Daarna vertalen we de inzichten naar gedrag, rituelen en afspraken. We kijken naar bestaande rituelen: welke helpen, welke zijn leeg geworden en welke missen we? Soms blijkt dat een organisatie al krachtige rituelen heeft, maar ze niet bewust inzet. Soms is er juist een nieuw ritueel nodig. Een moment waarop fouten niet worden weggemoffeld, maar onderzocht. Een manier om verhalen van klanten terug te brengen in de organisatie. Een vaste check in waarin teams aangeven wat ze nodig hebben om beter te worden dan gisteren.
We kijken ook naar onboarding. Je krijgt maar één keer de kans op een goede eerste indruk. Een vernieuwingscultuur begint dus op de eerste dag dat iemand binnenkomt. Nieuwe medewerkers moeten niet alleen horen waar de organisatie voor staat, maar het meteen ervaren. Met verrassende interventies, praktische tools en echte casussen leren ze vanaf dag één hoe ze kunnen bijdragen, vragen stellen, ideeën delen en blijven ontdekken.
En we kijken naar het systeem. Moet performance anders worden ingericht? Wordt samenwerking over afdelingen heen beloond of juist bestraft? Is er tijd om te experimenteren? Mogen mensen fouten maken zonder gezichtsverlies? Wordt leren zichtbaar gemaakt? Zo zorgen we dat vernieuwing niet afhankelijk blijft van een paar enthousiaste mensen, maar wordt gedragen door het systeem.
Wat je gaat ervaren
Make it Stick voelt als het moment waarop de verandering volwassen wordt zonder haar speelsheid te verliezen. De energie van de expeditie krijgt vaste vormen. Niet om haar vast te zetten, maar om haar door te geven. Mensen krijgen taal, ritme en houvast. Ze weten hoe ze elkaar kunnen aanspreken. Ze weten waar ruimte is om te experimenteren. En ze zien dat de organisatie het nieuwe gedrag serieus neemt.
Het meest waardevolle is misschien dat verandering minder disruptief wordt. Niet omdat er nooit meer iets groots hoeft te gebeuren, maar omdat de organisatie steeds al in beweging is. Mensen kijken vooruit. Ze signaleren kansen. Ze nemen eigenaarschap. Ze maken elkaar sterker. Ik ben, omdat wij zijn. En samen zijn we steeds een beetje beter dan gisteren.
Verder lezen
Deze blog is onderdeel van een serie over de Future Matterz methodologie. Lees verder met Fase 6: Explore More, waarin we laten zien hoe je de energie van vernieuwing levend houdt met ritme, verhalen, gidsen en nieuwsgierigheid. Wil je ontdekken hoe een Ubuntu Cultuurprogramma of een vernieuwende way of working er bij jullie uit kan zien? Neem contact met ons op, dan verkennen we samen hoe jullie cultuur niet alleen mooi klinkt, maar elke dag zichtbaar wordt.